Tevfik Fikret kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Tevfik Fikret kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Baba tarafından Çankırı’nın Çerkeş kazâsından olan Tevfik Fikret, İstanbul’da Kadırga Limanı’nda dünyaya gelmiştir. Sakız Rumları’ndan bir mühtedinin kızı olan annesinin hacca gidip orada kolera salgınından vefâtıyla küçük yaşta yetim kalan ve dadıların elinde büyüyen Fikret, eğitimi için evvela Mahmûdiye Vâlide Rüşdiyesi’ne (Pertevniyal), oraya 93 Harbi muhâcirlerinin yerleştirilmesi üzerine Mekteb-i Sultânî’ye verilmiştir. Şiir yazmaya 14 – […]

Devamını Oku

Ahmet Ağaoğlu kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Cumhuriyet Türkiyesi’ne etkileri bakımından önem taşıyan Türkçü – Batıcı düşünür Ahmed Ağaoğlu, 1869 yılında Şuşa-Karabağ’da doğdu. İlköğrenimini Tiflis’te tamamladıktan sonra, annesinin çabasıyla Rus Gymnasiumu’na gönderildi. Batılı düşüncelerle tanıştığı bu okulu bitirip, 1888’de, hukuk, târih, filoloji ve siyâsal bilimler eğitimi gördüğü Paris’e gitti. Ayrıca 1892’de Londra’da toplanan Şarkiyat Kongresi’ne katılarak şiîlik hakkında bir tebliğ sundu. Üniversite […]

Devamını Oku

Süleyman Nazif kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Süleyman Nazif kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

İ. H. Ertaylan’ın tâbiriyle bir “şâir ve fâzıl yatağı” olan Diyarbakır’da dünyaya gelen Süleyman Nazif, şâir ve târihçi bir baba olan Diyarbakır eşrâfından Said Paşa’nın oğlu ve ayrıca Servet-i Fünûn şâirlerinden Fâik Âlî (Ozansoy)’nin ağabeyidir. Kardeşinin aksine düzenli bir eğitim görmemiş, rüşdiye eğitimini yarım bırakarak özel hocalardan ders almış, alaylı bir şâir ve nâsirdir. Pek […]

Devamını Oku

Ahmet Hikmet Müftüoğlu kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Ahmet Hikmet Müftüoğlu kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Ahmed Hikmet Müftüoğlu, Mora’da kuşaklar boyu müftülük yapmış bir âileden gelmektedir. Dedesi Abdülhalim Efendi, Yunan isyânı zamânında Rumlar tarafından sakalı gaza bulanarak feci şekilde yakılmak sûretiyle katledilmiş, bunun üzerine Abdülhalim Efendi’nin eşi, henüz bir yaşında olan Ahmed Hikmet’in babası Yahya Sezâî’yi yanına alarak İstanbul’a gelmiş ve burada akrabalarının himâyesine girmiştir. 1858’de Evkaf Mektubî Kalemi’nde Girit […]

Devamını Oku

Çoros Gurkin kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Çoros Gurkin kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Altay Türkleri’nin ilk ressamı ve Uzak Asya’da Türkçülüğün Stalin dönemi şehitlerinden olan etnograf Çoros Gurkin, sonraları Gorno Altay adıyla, Altay Özerk Cumhuriyeti’nin başkenti olacak Ulalu Curt’a bağlı Caş Tura’da dünyâya gelmiştir. 1897’de Etnograf ve Türkolog Andrey Viktoroviç Anohin’in teşvikiyle Petersburg Resim Akademisi’ne girmek için müracaat eden fakat geç kaldığından bu talebi geri çevrilen Gurkin, aynı […]

Devamını Oku

Hüseyin Kazım Kadri kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Hüseyin Kazım Kadri kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Beyoğlu’nda dünyaya gözlerini açan H. Kâzım Kadri, C. Kutay’a göre, mütefekkir olmayı yüksek makamlara gelmekten daha üstün kabul etmiş nâdir şahsiyetlerimizdendir. Babası Trabzon valilerinden Kadri bey, oğlunun eğitimine büyük bir ehemmiyet vermiştir: H. Kâzım Kadri, sırasıyla Beyoğlu Sıbyan Mektebi, Soğukçeşme Askerî Rüşdiyesi ve babasının tâyini sebebiyle taşındıkları İzmir’de İngiliz Ticâret Mektebi’nde eğitim görmüş; akabinde Aydın […]

Devamını Oku

Baba ne demek?

Ata manasınadır. Hürmete layık kişiler, yahut yaşlı adamlar hakkında kullanılır. Oruç Reis’e hürmeten Oruç Baba veya Baba Oruç denirdi. Bu kelimeye daha çok Selçuklular devrinde rastlanmaktadır. Ahmed Yesevi’nin Anadolu topraklarına gelmiş halifeleri ve müridleri için kullanılan bir terimdir. Tasavvufta, sülük yoluna giren, nefsini yenmiş topluma yararlı hâle gelmiş, yani nefsinde ölmüş, ruhunda dirilmiş kişiye baba […]

Devamını Oku

Mimar Kemalettin kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Mimar Kemalettin kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Son dönem Osmanlı İmparatorluğu’nda ve cumhuriyetin ilk yıllarında etkisi görülen Birinci Ulusal Mîmarlık Akımı’nın önde gelen mîmarlarından biri olan Kemaleddin Bey, İstanbul Kadıköy’de bir bahriye subayının oğlu olarak dünyaya gelmiştir. İlköğrenimini İstanbul’da, ortaöğreniminin bir kısmını ise babasının vazifesi nedeniyle bulundukları Girit’te tamamlamıştır. Ardından on yedi yaşında Hendese-i Mülkiye Mektebi’nde (günümüzde İstanbul Teknik Üniversitesi) mühendislik eğitimine […]

Devamını Oku

İbnülemin Mahmut Kemal İnal kimdir? Hayatı Eserleri ve Biyografisi

İbnülemin Mahmut Kemal İnal kimdir? Hayatı Eserleri ve Biyografisi

F. Şeker’in ifâdesiyle “Osmanlı Türklüğünün Cumhuriyet devrine yadigâr bıraktığı nerede ise yegâne temsilcisi” olan ve son Osmanlı münevveri olarak nitelendirebileceğimiz İbnülemin Mahmud Kemâl, edebiyatımızın ilk çeviri romanı olan Telemaque’ın mütercimi Sadrâzam Yusuf Kâmil Paşa’nın yaklaşık otuz yıl boyunca mühürdarlığını yapmış, Buhara kökenli bir Seyyid âilesine mensup Mehmed Emin Paşa’nın oğlu ve Hüseyin Vassaf’ın tâbiriyle “neseben […]

Devamını Oku

Tanburi Cemil Bey kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Tanburi Cemil Bey kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Hakkı Süha Gezgin’in “Edebiyâtımızda Hâmid neyse, mûsıkîmizde de Cemil odur. Hâmid nasıl Fuzûlî’den, Nedîm’den, Şeyh Gâlib’den topladıklarını dehâsının terkip teknesinde yoğurup yepyeni bir sanat yaratmışsa, Cemil de, Dede’lerin, Itrî’lerin, muazzam mîrâsından bambaşka bir nâğme kâinâtı kurmuştur.” İfâdeleriyle tebcil ettiği Cemil Bey, İstanbul Molla Gürânî’de, eski İskodra vâli muavini Mehmed Tevfik Bey’in oğlu olarak dünyaya gelmiş, […]

Devamını Oku

Mehmet Akif Ersoy kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Mehmet Akif Ersoy kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

İstiklâl Marşı’mızın büyük şâiri Mehmed Âkif Bey, aslen Buharalı bir âilenin kızı olan Emine Şerif Hanım’la Arnavutluk’un İpek kasabasından Tahir Efendi’nin oğlu olarak İstanbul Fâtih’te dünyaya gelmiştir. Dört yaşında ilk mektep tahsiline başlayan Âkif, eğitimini Fâtih Merkez Rüşdiyesi’nde sürdürmüş, bir taraftan Farsça ve Arapça dersleri alırken diğer taraftan Kasımpaşa Mevlevîhânesi’nde Mesnevî dersleri okumuştur. Buradan mezun […]

Devamını Oku

Vedat Tek kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Vedat Tek kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Birinci Ulusal Mimarlık Akımı’nın, Kemaleddin Bey ile birlikte en belirleyici ve önde gelen mimarlarından olan Vedat Tek, Türkiye’nin formel eğitim görmüş ilk mîmârı olarak bilinir. Birçok farklı vilayette vâlilik görevi yapmış Giritli Sırrı Paşa’nın dört çocuğundan biri olarak İstanbul’da doğan Vedat Tek, Mekteb-i Sultânî’deki (günümüzde Galatasaray Lisesi) ortaöğreniminin ardından eğitimine Fransa’da devam etmiştir. Önce resim […]

Devamını Oku

Hüseyin Cahit Yalçın kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Hüseyin Cahit Yalçın kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Balıkesir doğumlu olan Hüseyin Câhid, ilk ve orta öğrenimini Serez’de tamamlayıp 1893 – 1896 yıları arasında Mekteb-i Mülkiye’de okumuş, mezûniyetini tâkiben Maarif Nezâreti’nde beş yıl çeşitli kalemlerde çalıştıktan sonra, 1901 – 1908 yılları arasında Vefâ ve Mercan idâdîlerinde, öğretmenlik ve idârecilik yapmıştır. 1891’de Ahmed Midhat Efendi’nin tesiriyle Nâdide adlı cinâyet romanını yazan, Servet-i Fünûn dergisinde […]

Devamını Oku

Musa Carullah kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Musa Carullah kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

19 asrın son çeyreğinde İslâm dünyâsında, bilhassa Rusya’daki Türkler arasında, dil, eğitim – öğretim ve dinî meselelerin yeni bir usûlle ve reformist bakış açısıyla ele alınmasını savunan ve Akçura’nın tâbiriyle “Şimal Türklüğünün en benâm ulemâsından ve Şimal’de dînî müceddid ve millî intibâh hareketinin ilk pişvâlarından” Şihâbeddin Mercânî, Tatar Türklerinden Abdülkayyum Nâsırî ve Hüseyin Feyizhânî gibi […]

Devamını Oku

Yusuf Akçura kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Yusuf Akçura kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Türkçülüğün mihenk taşlarından, 19. asrın sonu ve 20. asrın başlarında ilim ve siyâset sâhasında büyük hizmetler îfâ etmiş bir mütefekkir ve târihçi olan Yusuf Akçura, Kazan’a göç eden Kırım Türklerinden aristokrat bir ailenin mensubu olarak Moskova’nın doğusunda, Volga kıyısında yer alan Ulyanovsk’ta doğmuştur. Bu yer, eski adıyla Simbir olarak bilinir. Kendi tabiriyle ailesi; “Şimal Türklüğünün […]

Devamını Oku

Ziya Gökalp kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Ziya Gökalp kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Türk milliyetçiliğinin büyük mübeşşiri, 20. asrın ilk çeyreğinde Türk milletinin büyük hocası ve mezar taşında mukayyed olduğu gibi “büyük mürşid” Ziya Gökalp, Uriel Heyd’in ifâdesiyle “İran ve Arap topraklarına yakın sınır boylarında Türk uygarlığının ileri kalesi olmuş” Diyarbakır’da doğmuştur. Birkaç kuşak boyunca devlet hizmetinde önemli memuriyetler üstlenmiş bir âileye mensup olan Gökalp’ın babası Tevfik Bey, […]

Devamını Oku

Neyzen Tevfik kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Neyzen Tevfik kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Bodrum’da doğan Neyzen Tevfik, çocukluğunda dinlediği saz şâirlerinin tesiriyle şiire yönelmiş ve yine ömrü boyunca elinden düşürmeyeceği neyin sesini de aynı çocukluk yıllarında Bodrum’daki Tepecik Kahvesi’nde duymuştur. Abisinden nakledildiğine göre, pehlivanlığa merak sarıp bu uğurda kolu çarpık kalan Neyzen Tevfik, bu çarpıklığın ney üflemesini kolaylaştırdığını söylemiştir. İzmir İdâdîsi’ndeki öğrenimini yarım bırakan ve 1898’de ilk şiiri […]

Devamını Oku

Sami Çölgeçen kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Sami Çölgeçen kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Berkofça doğumlu Sami Çölgeçen, Bahriye Mektebi’ni bitirerek 1897’de güverte teğmeni oldu. Mezuniyetinden hemen sonra, Jön Türk faaliyetleriyle ilgisi dolayısıyla evvelâ idâm cezasına çarptırılmış, ardından pâdişâhın affıyla cezâsı Trablusgarp’a sürgün cezâsıyla değiştirilmiştir. 1898’de rütbesi iâde edilen ve Doğu Akdeniz’de çeşitli limanlarda görevlendirilen Çölgeçen, 1902’de yeniden, kendi ifâdesiyle yenilikçi fikirlere sâhip olduğu için, devletin ifâdesiyle “teşebbüsât ve […]

Devamını Oku

Halide Edip Adıvar kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Halide Edip Adıvar kimdir? Hayatı, Eserleri ve Biyografisi

Pâdişâhın özel gelir – giderlerinden, yâni şahsî hazinesinden sorumlu olan Ceyb-i Hümâyun kâtiplerinden Selanikli Mehmed Edip Beyin kızı Hâlide Edip, Üsküdar Amerikan Kız Koleji’nin ilk öğrencilerinden biri ve ilk Müslüman mezunu olarak Avrupâî bir eğitim almış ve ayrıca aralarında Rıza Tevfik’in de bulunduğu, devrin tanınmış şahsiyetlerinin rahlesinde özel eğitim görmüştür. Matematik dersleri aldığı, bilim târihçisi, […]

Devamını Oku

Akl ne demek?

Arapça men’, hacr ve nehy manasınadır, insandaki idrak kabiliyetine verilen addır. İslam’da dinin emirlerine uymak, yasaklarından kaçınmak için insanda akıl ve ergenlik şarttır. Eskilerin tarifiyle akıl, zatında maddeden mücerred, fiilinde maddeye bitişen bir cevherdir. Akıl, nefs-i natıkadan ibaret olup, her ferd ona “ben” demekle işaret eder. Bir görüşe göre akıl, kalpte hak ile batılı ayırdeden […]

Devamını Oku

Akd ne demek?

Arapça, bağ, bağlama, akd etme, sözleşme vs. gibi manaları vardır. Akd, bazı sufilere göre, kalplerin yeminlerden olan kasıtları kazançlarıdır. Ayet : “Ey inananlar akidleri yerine getiriniz” (Maide/1) Yine bir ayet : “Lakin O, sizi, bağladığınız yeminler sebebiyle muahaze eder…” (Maide/89). Akd, müslümanlarm üzerinde icma ettiği sünnettir. Halef, selefin bunu uyguladığını tevatüren nakletmiştir.

Devamını Oku

Ahval ne demek?

Arapça hal kelimesinin çoğuludur, haller demektir. İçinde bulunulan zaman veya durum demek olan hal, sûfiyye terimi olarak, kendiliğinden, kesbsiz kalbe doğan mana, cezbe, baygınlık, coşkunluk demektir. Makam ile hal arasında bazı farklar vardır : Hal çalışmadan elde edilir vehbîdir, makam çalışılarak elde edilir, mekasib türündendir. Makam sahibi makamında kaim ve mütemekkin, hal sahibi ise halinde […]

Devamını Oku

Ahlak ne demek?

Arapça, hulk’un çoğuludur. Huylar demektir. Ahlak, insanın manevi seciyesini temyiz eden hususiyetlere denir. Ahlak ilmi ise (ilmu’l-ahlak), öğretmeye yönelik düzenlenmiş ahlak nazariyesidir. Edebiyatta da ahlaka dair çeşitli bahisler görülür : Şiirlerde, masallarda, atasözlerinde. Katip Çelebi, ahlak ilmini, hikmet-i ameliyyenin bir kısmı, diye tarif etmiştir. Bu tarif, ameli ve nazari felsefe arasında bir ayırımı ihtiva eder. […]

Devamını Oku

Nihayet ne demek?

Arapça, son demektir. Her şeyin başlatıcısı olan Allah’a dönüş veya kalıba girmeden önceki ruhlar alemindeki saflığa dönüş. Müridin, nihayet halinin, ana karnında Allah’ın yarattığı bidayet haline ulaşmak olduğu ve kulun, ana karnında, Allah’a şiddetle ihtiyacı bulunduğu, fakrının mükemmellik arzettiği, tevekkülünün de arzu edilen şekilde gerçekleştiği kaydedilir, iç ve dışlarını Allah rızası için, istikamet üzere bulunduran […]

Devamını Oku

Nisan suyu nedir?

Nisan yağmurunun şifalı olduğuna inanılırdı. Bu su, toplanır, bir kabın içine konurdu. O kabın içine, Fatiha, Ayete’l-Kursi, İhlas, Felak ve Nas, Kafirun ve Kadr sûreleri okunup, şifa olsun diye üflenirdi. Mevlânâ müzesinde, mevlevîlerin bu iş için kullandıkları Nisan Tası ile Ermitaj Müzesindeki Hoca Ahmed Yesevî’nin kazanı meşhurdur.

Devamını Oku

Nisbe ne demek?

Arapça, ilgi, bağ demektir. Şeyh ile müridi arasındaki sevgiden ibaret olan bağa, nisbet denir. Sûfiyyeden bir kısmı, nisbeyi, insanın ihtimamı olarak tanımlar, insanın ihtimamı dünyaya olursa, nisbesi de dünyaya, ihtimamı ahirete olanın nisbeti de, ahirete olur. Yahut bir insanın ihtimamı dünyaya ve âhirete değil, sadece Allah’a olursa, nisbesi Allah olur. Dünyaya intisab eden kişi, hevası […]

Devamını Oku

Niyaz ne demek?

Farsça, yalvarma demektir. Mevlevî mukabelesi sona ermekteyken, biraz daha uzamasını istemeye niyaz denir. Şeyhe saygılı olmak, elini öpmek, eteğini tutmak ve müridin şeyhin huzurunda, boynunu bükerek ondan himmet istemesine de niyaz denir. Müridlerin bağlı oldukları tarikat usûlüne göre, şeyhlerinin huzuruna çıkması niyaz olarak tanımlanır. Her tarikatın kendine göre niyaz metodu vardır. Mesela, Mevleviler, sağ eli […]

Devamını Oku

Noktacı kimdir?

Son devir melamîlerinden Muhammed Nûrû’l-Arabî Hazretleri, Prizren ve Üsküb’de Hz. Ali (r)’nin sözlerini içeren “Noktatü’l-Beyan” adlı risaleyi tefsir etmiş, ders olarak okutmuş ve bu yüzden adı “Noktacı Hoca” kalmış. Böylece, Melamiler, noktacı unvanıyla anılır olmuştu.

Devamını Oku